230 Yıl Önce "Ben Sizin Süs Eşyanız Değilim" Diyen Kadın: Mary Wollstonecraft’ın Sarsıcı Hikayesi

Bugün bir ilişkide eşitlikten, kariyerimizde var olma çabasından ya da kendi kararlarımızı kendimiz almaktan bahsettiğimiz her an, aslında arkamızda yüz yıllar süren devasa bir direnişin rüzgarını hissediyoruz. Peki, her şeyin "kadın dediğin evinde otursun, fazla düşünmesin" mantığına dayandığı 18. yüzyılda, bir kadının çıkıp tüm bu düzene meydan okuduğunu hayal edebiliyor musunuz? İşte o kadın, dönemin en korkulan, en çok nefret edilen ama bir o kadar da hayranlık uyandıran ismi Mary Wollstonecraft idi.

O dönemde kadınlara biçilen rol son derece basitti: Evin içinde güzel bir dekor olmak, erkeklerin egosunu beslemek ve akli dengesi zayıf birer varlık gibi yönlendirilmek. Ancak Mary, bu senaryoyu yırtıp atmaya karar verdiğinde tarihin akışı sessizce değişti. 1792 yılında kaleme aldığı Kadın Haklarının Gerekçelendirilmesi adlı eseri, adeta dönemin entelektüel dünyasına düşen bir bomba gibiydi. Söylediği şey son derece netti: "Kadınlar zihinsel olarak eksik doğmaz; sadece bilinçli olarak cahil bırakılır."

Tabii ki o devrin erkek egemen düzeni bu sesi susturmak için elinden geleni yaptı. Ünlü yazar Horace Walpole onu "etekli bir sırtlan" olarak nitelendirdi çünkü bir kadının kalemini silah gibi kullanması, iktidar sahiplerinin ödünü koparıyordu. Mary sadece yazmakla kalmadı; aşkı da kurallarına göre değil, kendi kalbinin atışına göre yaşadı. Evlilik kurumunu kölelik olarak nitelendirip ardından kendi ayakları üzerinde duran, toplumun tüm ahlak bekçilerine meydan okuyan bir hayat sürdü.

Günün sonunda, onun başlattığı bu isyan bayrağı, bugün aynaya baktığımızda gördüğümüz özgür iradenin ta kendisidir. Birileri bize neyi yapıp neyi yapamayacağımızı söylediğinde ya da ilişkilerde "yerimizi bilmemiz" ima edildiğinde, aslında Mary’nin 230 yıl önce açtığı yoldan yürüyoruz. Kendi hayatının yazarı olmak isteyen her kadının hikayesinde onun cesaretinden bir parça saklıdır; çünkü bazı sesler vardır ki, zaman ne kadar geçerse geçsin asla kısılamaz.