Tarih Okuyorum Dediğimde Gelen İki Soru

"Tarih okuyorum" dediğimde ilk soru hep aynı: "Öğretmen mi olacaksın?"

İkinci soru da hep aynı: "Başka ne iş yapacaksın ki?"

Üç yıldır bu ikisini cevaplıyorum, hâlâ elimde net bir cevap yok. Ama artık soruyu soranın ne duymak istediğini biliyorum, o da bir şey.

Kısa cevap şöyle: Tarih bölümü mezunu otomatik öğretmen olmuyor, hiç olmadı zaten. Daha önemlisi, yol da eskisi gibi değil artık. Pedagojik formasyon aralık 2025'te tamamen kaldırıldı. Yerine gelen sistemde önce AGS var, sonra alan sınavı, kazananlar da Millî Eğitim Akademisi'nde on dört haftalık bir eğitime giriyor. Tarih bu sınava girilen branşlardan biri ama benim mezun olacağım dönemin kontenjanı henüz açıklanmadı.

Geçen bayram Tokat'ta bir akrabam sordu. "Öğretmen olacaksın herhalde" dedi, rahatladı. "Olacağım herhalde" dedim. Yalan söylemedim, emin de değilim.

İkinci soruya tam cevap veremiyorum ama en azından bir listem var. Arşiv uzmanlığı ilanlarının çoğunda "tarih veya bilgi belge yönetimi mezunu" şartı geçiyor. Müzecilik benzer, turizm rehberliği ayrı bir sertifikayla oluyor. Kamu tarafında kaymakamlık ve uzmanlık sınavları var ama onlar da kendi başına ayrı bir hazırlık istiyor, tek başına bölüm yetmiyor. Liste var yani, hepsi kolay değil.

Bir şeyi sürekli açıklamak zorunda kalıyorum. "Tarih" ile "Tarih Öğretmenliği" ayrı bölümler. Öğretmenlik eğitim fakültesinde, kontenjanı da az, sadece birkaç üniversitede açılıyor. Ben Fen Edebiyat'tayım, derslerim tamamen tarih. Bölüme girene kadar ben de bu farkı bilmiyordum, şimdi her tanıştığım kişiye aynı cümleyi kuruyorum. Bazen anlatırken kendimi de ikna ediyormuşum gibi hissediyorum, sanki tekrarlarsam netleşecek gibi.

Bölüme ilk başladığımda kafamda basitti. Tarih oku, bir şekilde öğretmen ol, bitti. Sonra rakamlara baktım, o zaman anladım işin hiç basit olmadığını.

MEB'in kendi arşivine göre (https://personel.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2023_05/15153559_2023_Mart_s_atama_alan_bazinda_taban_puanlar.pdf) 2023 Mart'ta sözleşmeli öğretmenlik atamasında tarih branşından 1.408 kişi atanmış, taban puan 77,78. İki yıl sonra, 2025 Nisan atamasında (https://personel.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2025_05/08182007_2025_1_so_sozlu_sinav_taban_puan.pdf) bu sayı 28'e düşmüş, taban puan da 83,99'a çıkmış. Aynı branş, aynı sistem, elli kata yakın fark.

O zaman KYK yurdundaydım, oda arkadaşım uyuyordu, ben ranzanın üstünde telefonla bu rakamları okuyordum. Ekran görüntüsü aldım, hâlâ galeride duruyor.

Geçen hafta o ekran görüntüsüne tekrar baktım, çünkü etrafta "formasyon kalktı" diye bir şey konuşuluyordu. Baktım ki mesele sandığımdan büyükmüş. 2026'da sistem baştan değişti. Formasyon tamamen kaldırıldı, Öğretmenlik Mesleği Kanunu (https://www.meb.gov.tr/ogretmenlik-meslegi-kanunu-resmi-gazetede-yayimlandi/haber/35166/tr) ile kurulan Millî Eğitim Akademisi geldi yerine. AGS denen yeni sınav 12 Temmuz'da yapıldı, sonuçları 26 Ağustos'ta açıklandı (https://www.osym.gov.tr/2026-meb-ags-sinav-sonuclari-aciklandi). Tarih de bu sınava girilen branşlardan biri. Ama hangi branştan kaç kişi alınacağı, tarihin kaç puanla kapanacağı, MEB henüz söylemedi. Aradım, aradım, bulamadım.

Dönem · Atanan sayısı · Taban puan · Sistem 2023 Mart · 1.408 · 77,78 · Sözleşmeli öğretmenlik, KPSS 2025 Nisan · 28 · 83,99 · Sözleşmeli öğretmenlik, KPSS 2026 · Henüz açıklanmadı · Henüz açıklanmadı · AGS, Millî Eğitim Akademisi

Bu tabloyu üç kere okudum, eksik mi diye. Eksik değil. Sayı gerçekten yok.

Kimse bana bölüme başlarken bunu söylemedi. Söylemesi gerekmiyordu belki, ben de sormadım.

Anneme bölümü ilk söylediğimde "peki maaşın ne olacak" dedi, babam da birkaç gün sonra "iyi düşündün mü" diye sordu. İkisi de kötü niyetli değildi, ben de sinirlenmedim. Sorduğu şeyin cevabı bende de yoktu çünkü, hâlâ da yok.

Ben kendi adıma iki şey biliyorum artık. Bir, formasyon almadan öğretmen olamayacağım günler bitti, çünkü formasyon diye bir şey kalmadı. İki, hangi sınava gireceğimi biliyorum ama o sınavın benim branşım için ne anlama geleceğini kimse bilmiyor, sistemi kuranlar dahil sanırım. Üçüncü sınıfın sonunda "en azından yolu biliyorum" diyebilecek miyim, ondan da emin değilim artık.

Bazen düşünüyorum, belki de sorulması gereken soru yanlış. "Öğretmen mi olacaksın" yerine "neye hazırlanıyorsun" denilse cevabım daha uzun olurdu. Ama kimse öyle sormuyor, ben de kısa cevabı öğrendim.

Akrabam gelecek bayramda tekrar sorarsa ne diyeceğimi hâlâ bilmiyorum. Muhtemelen yine "olacağım herhalde" diyeceğim. Ama bu sefer aklımda sabit bir rakam olmayacak, boş bir kutu olacak. Doldurulması gereken, henüz kimsenin doldurmadığı bir kutu.

Sık sorulanlar

Tarih bölümü mezunu öğretmen olabilir mi? Olabilir ama otomatik değil. Eğitim fakültesi Tarih Öğretmenliği mezunları öğretmenliğe daha doğrudan bir yoldan gidiyor. Fen Edebiyat Fakültesi Tarih mezunları (benim gibi) için yol 2025 sonunda değişti: eskiden formasyon sertifikası gerekiyordu, şimdi AGS ve alan sınavından geçip Millî Eğitim Akademisi'nde eğitim almak gerekiyor.

Pedagojik formasyon hâlâ var mı? Hayır. Formasyon eğitimine ilişkin madde, Talim ve Terbiye Kurulu'nun 19 Aralık 2025 tarihli 129 sayılı kararıyla (https://ttkb.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2025_12/23100922_9_cizelgeveesaslar.pdf) tamamen kaldırıldı.

AGS nedir? Millî Eğitim Bakanlığı'nın yeni öğretmenlik giriş sınavı. ÖSYM yapıyor, kazananlar Millî Eğitim Akademisi'nde on dört haftalık bir hazırlık eğitimine giriyor, sonra öğretmen olarak atanıyor.

Tarih öğretmenliği ataması her yıl aynı mı? Hiç aynı olmadı. MEB'in kendi kayıtlarına göre 2023 Mart'ta tarih branşından 1.408 kişi atanmış, 2025 Nisan'da bu sayı 28'e inmiş. 2026'da sistemin tamamı değişti, eski atama yöntemi yerini AGS'ye bıraktı, ve tarih branşının yeni sistemdeki kontenjanı bu yazının yazıldığı tarihte henüz açıklanmamıştı.

Tarih bölümü mezunu öğretmenlik dışında ne yapabilir? Arşivcilik, müzecilik, yayınevi editörlüğü, turizm rehberliği, kaymakamlık ve uzmanlık gibi kamu sınavları sık görülen yollar. Ben henüz hangisine yöneleceğimi bilmiyorum.